İneklerde Prolapsusları Önlemek

24 Mart 2021

Uğraş Kaynarca – Veteriner Hekim

İlkbahar buzağılama mevsimi yaklaşırken, üreticiler uteral ve vajinal prolapsus sorunları ile uğraşmak zorunda kalacak.

Her iki prolapsus problemi de buzağılama ile yakından ilişkilidir, ancak her birinin nedenleri farklıdır ve farklı zamanlarda ortaya çıkar. Uygun tedaviyi zamanında başlatmak için ne tür bir prolapsus ile uğraştığınızı anlamak önemlidir. Bu makale, her bir prolapsus tipinin predispozan faktörlerini, her prolaps için tedavideki farklılıkları ve her birinin bir sonraki doğumlar için oluşturabileceği sorunları kapsamaktadır.

 Vajinal sarkma, özellikle Hereford ırklarında tanınır.

Hem vajina hem de rahim, dişi üreme yolunun bir parçasıdır. Prolapsusları anlamak için ineğin üreme yolunun anatomik yapısına hâkim olmak önemlidir. İnekte vajina ve rahim serviks ile ayrılır. Serviks, hamilelik sırasında uterusu “dışarıya” kapatmaya yarar. Doğum sırasında serviks, yavrunun rahimden vajinadan dışarı çıkmasına ve dünyaya çıkmasına izin verecek şekilde genişler. Yani, her ikisi de üreme sisteminin bir parçası olsa da, çok farklı amaçlara hizmet eden ayrı anatomik yapılardır.

Adından da anlaşılacağı gibi vajinal prolapsus, vajinanın kendisinin sarkmasıdır. Bu durum genellikle, beklenen buzağılama tarihinden günler veya haftalar önce, gebeliğin sonlarında ortaya çıkar. Bu süreçte rahim ağzı sağlam kalır ve gebeliği korur. Vajinal sarkmanın gelişmesine yatkınlık sağlayan birçok faktör vardır, en önemlisi ise büyüyen fetüs nedeniyle karın basıncındaki artıştır. Yüksek vücut kondisyon puanı, yaş ve cins / genetik gibi diğer birçok faktör de sığırları vajinal prolapsuslara yatkın hale getirecektir. Vajinal sarkma, özellikle Hereford ırklarında tanınır. 

Yüksek vücut kondisyon puanı, yaş ve cins / genetik gibi diğer birçok faktör de sığırları vajinal prolapsuslara yatkın hale getirecektir.

Hatırlanması gereken önemli bir faktör, bir ineğin bir kez vajinal prolapsusu varsa, tekrar sarkma olasılığının yüksek olmasıdır. Bu, prolapsusları önemli bir yönetim sorunu haline getirir ve kesim tavsiye edilir.

Vajinal prolapsus genellikle daha küçüktür ve pürüzsüz veya hafif kırışık bir görünümdedir (Şekil 1). Vajinal sarkmanın tedavisi oldukça basittir – epidural anestezi yardımıyla vajinayı normal pozisyonuna getirmek yeterlidir. Sarkmanın tekrar etmesini önlemek için bir Buhner dikişi yerleştirilir. Doğum başladığında bu dikişin çıkarılması gerekir, çünkü dikiş yerinde kalırsa, yavrunun kanaldan ilerlemesini engelleyecek ve hem anneyi hem de yavrusunu tehlikeye atacaktır.

Prolapsus uteri ise çok farklıdır. Adından da anlaşılacağı gibi uterusun sarkmasıdır. Uterus sarkmaları, doğumdan sonra uterusun, uterus ağzından itibaren iç-dış olacak şekilde vajinadan dışarı çıkmasıyla karakterizedir. Prolapsus uteri boyut olarak prolapsus vajinadan daha büyüktür ve genellikle zemine kadar uzanır (Şekil 2). Çoğu zaman başka bir ayırt edici faktör olarak, plasentaların varlığı veya buzağı ile inek arasındaki bağlantıya dikkat edilmelidir. Bu yapılar dikdörtgen şekilli, koyu mor renkli ve kabarıktır. Prolapsus uteri için hazırlayıcı faktörler; daha önce yaşanan prolapsus vajina, kanda düşük kalsiyum seviyeleri ve yine önceki distosi (zor doğum) varlığıdır. İneklerde en yaygın neden ise uzun süren doğum sürecidir. Bu yüzden, prolapsus uteri vakalarını önlemenin en iyi yolu, düve veya ineğin doğum esnasında zorlandığında erken müdahaledir. Prolapsus uteri vakaları acil bir durumdur ve mümkün olan en kısa sürede bir veteriner hekim tarafından müdahale edilmesi gerekir. Uterus dışarıdayken büyük uterus damarlarına gerilim uygulanır. Damarlardaki bu gerilim, ineği yırtılma riskine sokar, bu da hayvanın hipovolemik şoka girmesine ve iç kanama yaşamasına neden olabilir. Bu riski göz önüne alarak, uterus ve ilgili damarlarında daha fazla travma ve gerilime neden olabileceğinden, hayvanın nakli uygun değildir çünkü nakil, hayvanın hipovolemik şoka girmesine ve iç kanama yaşamasına neden olabilir. 

Prolapsus uteri için hazırlayıcı faktörler; daha önce yaşanan prolapsus vajina, kanda düşük kalsiyum seviyeleri ve yine önceki distosi (zor doğum) varlığıdır.

Prolapsus uterinin tedavisi prolapsus vajinadan daha basittir. Ancak uterusu uygun pozisyona getirmek prolapsus vajinadan daha zorlu bir işlem gerektirir. Vücut dışında geçirilen sürenin artması aynı zamanda uterusun doğru pozisyona getirilmesini zorlaştıracağından prognozu kötüleştirir. Prolapsus uteri yeterince şiddetliyse, bazen en iyi tedavi amputasyon seçeneği olabilir. Bu seçenek, ineğe fötüsü büyütmesi için zaman verir, ancak üreme kanalı artık olmayacağı için itlaf edilmesi gerekir. 

Prolapsus uterilerin önemi ciddiyeti genellikle daha fazla destekleyici bakıma ve ineğin hayatta kalma şansını artırmak için hospitalizasyona ihtiyaç duyulmasındandır. Prolapsus vajinanın aksine, prolapsus uteri doğası gereği kalıtsal değildir. Bu nedenle bir ineğin yalnızca prolapsus uteriye bağlı olarak itlaf edilmesine gerek olmadığı anlamına gelir.

Prolapsuslar, daha fazla zorlanmaya bağlı olarak sarkmaların kötüleşmesine neden olan kısır bir baskı ve zorlanma döngüsüdür. Hem vajinanın hem de uterusun sarkması mümkündür. 

Sürünüze eğer ineklerinizde prolapsus vakaları varsa, hayvanın zamanında bir veteriner hekime muayene ettirilmesi önemlidir.

Prolapsuslara karşı akılda tutulması gereken bazı önemli noktalar.

Prolapsus Vajina:

  • Boyut olarak daha küçük
  • Pürüzsüz ve/veya hafif kırışık kontur
  • Büyük olasılıkla buzağılamadan önce gerçekleşir
  • Genetiktir, kesim tavsiye edilir
  • Veteriner hekim müdahalesi gereklidir

Prolapsus Uteri:

  • Boyut olarak daha büyük
  • Büyük olasılıkla doğum yaptıktan sonra ortaya çıkar
  • Genetik yatkınlık yoktur
  • Tıbbi acil bir durumdur

Nâkil tavsiye edilmez

Kaynak: The Dairy Site

Keyifli okumalar dileriz

Sığır sürülerinde reprodüksiyon sorunları ve önlemleri ile ilgili güncel değerlendirmeleri gözden geçirmek isterseniz,

Süt İşletmelerinde Biyogüvenlik önlemleri ile ilgili güncel değerlendirmeleri gözden geçirmek isterseniz,

Print Friendly, PDF & Email

ugras

Türkiye Çiftlik Hayvanları ve Sağlığı Ağı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Follow by Email
Facebook
Twitter
LinkedIn
Instagram