Süt Çiftliklerinde Biyogüvenlik: Bulaşıcı Hastalıklara ve Aşırı Antibiyotik Kullanımına Karşı Koruma 1. Bölüm

03 Mayıs 2021

Uğraş Kaynarca – Veteriner Hekim

Beş Başlık Altında incelenecek olan Süt İşletmelerinde Biyogüvenlik Makalesinin 1. Bölümünü yayınlıyoruz.

Biyogüvenlik, antibiyotik direncine karşı mücadelede kilit bir unsurdur.

Biyogüvenliğin hedefi sadece dış kaynaklardan yeni hastalıkların girişinin azaltılmasına veya önlenmesine değil, aynı zamanda çiftlikte bulaşıcı hastalıkların hareketinin azaltılmasına veya önlenmesine de odaklanmaktadır.

Bu bağlamda, antibiyotiklerin kullanımı, tüm yeni hayvanları mevcut sürüye katılmadan önce, en az 3 hafta süreyle fiziksel olarak incelemek, laboratuvar yardımıyla sığır hastalıkları açısından monitorize etmek, aşılama veya karantina gibi basit eylemlerle azaltılabilir. Daha az antibiyotik kullanımı hastalıklara karşı direnci azaltırken, toplum sağlığına katkıda bulunacak ve maliyetleri de düşürecektir.

Bütün bu önlemler, enfeksiyon etkenlerinin dışarıdan bulaşma riskini azaltır.

Bükreş Zirai Bilimler ve Veterinerlik Üniversitesi Öğretim Üyeleri Prof. Dr. Stelian Baraitareanu ve Prof. Dr. Livia Vidu, Süt İşletmelerinde uygulanabilecek Biyogüvenlik Önlemlerini aktarıyor.

Süt işletmelerinde, sürünün sağlıklı olmasını sağlamak için yönetilmesi gereken temel unsurlar,

  • Biyogüvenlik,
  • Gözetim,
  • Dayanıklılık / bağışıklık,
  • Biyolojik korunma,
  • Sürü içinde yayılmış hastalığın kontrolüdür.

Biyogüvenlik, bir çiftliğe hayvan hastalıklarının veya zararlılarının girmesini azaltmaya ve önlemeye ve bir çiftlikteki hastalıkların veya zararlıların yayılmasını en aza indirmeye odaklanmıştır. Biyogüvenlik eylem planları esas olarak, hastalık etkenlerinin çiftlik çalışanları, danışmanlar, ikame sığırlar, malzemeler, yemler ve araçlar gibi çeşitli kaynaklarla taşınabildiği büyük süt çiftliklerinde uygulanması gerekmektedir.

Gözetim programları, yeni ortaya çıkan patojenlerin erken tespiti, sağlık durumunu veya bir sürüdeki belirli bir hastalığın prevalansını belirlemek için geliştirilmiştir.

Bağışıklığın düzeyi, hayvanların olumsuz koşullara (stres faktörü gibi) uyum sağlama ve bu faktörlerin varlığında iyileşme yeteneği ile değişen sağlık durumuna karşı hayvanların bireysel direncine dayanmaktadır.

Prof. Dr. Livia Vidu, “Biyogüvenlik ve kontrol programları, ortaya çıkan hastalığın veya endemik hastalıkların sürü içinde yayılmasını önleyecek biyogüvenlik planlarını içerir.”

Biyogüvenlik ve kontrol programları, ortaya çıkan hastalığın veya endemik hastalıkların sürü içinde yayılmasını önleyecek biyogüvenlik planlarını içerir.

Süt işletmelerinin genel biyogüvenliği, patojenin epidemiyolojik profiliyle bağlantılı olarak farklı düzeylerde uygulanır. Yüksek derecede bulaşıcı hastalıklar için (örn. Şap hastalığı), en etkili biyogüvenlik planı ulusal düzeyde veya Avrupa Birliği düzeyindeyken, hayvanlar arasında yakın temasla bulaşan bulaşıcı hastalıklar (örn. Sığır tüberkülozu) için bölgesel biyogüvenlik önlemleri ve hareket kontrolleri gibi önlemler, bölgenin durumunu koruyacaktır.

Hayvan çiftliklerindeki biyogüvenlik uygulamaları çeşitli şekillerde tanımlanmış ve önceliklendirilmiştir. 

Biyogüvenlik önlemleri:

– Süt çiftliği sanitasyonu,

– Tesis biyogüvenliği,

– Hayvan biyogüvenliği,

– Yem biyogüvenliği,

– Gübre biyogüvenliği.

I.Süt Çiftliği Sanitasyonu

Prof. Dr. Stelian Baraitareanu, “Bazı bulaşıcı ajanlar süt sığırlarına özgüdür, bazıları ise zoonozdur; hem sığır hem de insan sağlığını etkiler. Çalışanlar ve ziyaretçiler, tüm bu bulaşıcı ajanların bir süt çiftliğinde yayılmasına neden olabilir.”

1. Çalışanlar ve ziyaretçiler

Bazı bulaşıcı ajanlar süt sığırlarına özgüdür, bazıları ise zoonozdur; hem sığır hem de insan sağlığını etkiler. Çalışanlar ve ziyaretçiler, tüm bu bulaşıcı ajanların bir süt çiftliğinde yayılmasına neden olabilir.

Patojenlerin insanlar tarafından bulaştırılması,

  • Çiftlikte kullanılan tüm koruyucu giysiler için çiftlikte çamaşır yıkama olanakları sağlanarak, çiftlik ziyaretlerinde sadece temiz tulum kullanılması,
  • Ziyaretçilere tek kullanımlık temiz galoşlar sağlanması,
  • Ziyaret sonrasında botların dezenfektanlarla temizlenmesi ile azaltılabilir, hatta durdurulabilir.
  • Ziyaretin sonunda görünür kirleri temizlemek,
  • Hasta veya genç hayvanlarla çalışmadan önce ve sonra elleri yıkamak,
  • Sağımhane personeli, bulaşıcı mastitis patojenlerinin yayılma potansiyelini azaltmak için sağım sırasında lateks eldiven giymelidir.
  • Bazen bu iş için alınan personel, mandıra çiftliğinin dışındaki diğer hayvanlara bakabilir ve çiftlikte patojenleri taşıyabilir. 
  • Çalışanlar, hastalığın yayılmasını önlemek için iyi uygulamalar konusunda düzenli olarak eğitilmelidir (hijyen ve hastalık güvenliği ilkeleri). 
  • Buzağıların yetişkin hayvanların taşıdığı hastalıklara duyarlı olduğunun bilinmesi gerekir. Bu nedenle, günlük aktivitelerde ve çalışanların daha yaşlı hayvanlarla çalışmadan önce daha genç hayvanlarla çalışması için iş planı organize edilmelidir.
  • İşe alınan personelin temel hijyen ve dezenfeksiyon eğitiminde enfeksiyon etkeninin dış ve iç kaynaklardan girişinin ve yayılmasının önlenmesi de dikkate alınmalıdır
Çalışanlar ve ziyaretçiler tarafından süt çiftliklerine bulaşıcı hastalığın bulaşma riskini azaltmak için tasarlanmış biyogüvenlik önlemleri.
  • Ziyaretçilerin erişimi sınırlandırılmalı ve bir kayıt defterine kaydedilmelidir, 
  • Çiftlik gezisi genç hayvan gruplarından yaşlıya doğru başlamalıdır
  • Ahır kapılarının kilitlenmesi tavsiye edilir ve yetkisiz personeli uzak tutmak için bir uyarı levhası asılması gerekir.

Ayrıca, çiftliğin erişim yolu boyunca ziyaretçileri idari alana ve ziyaretçi otoparkına yönlendiren işaretler ve ziyaretçilerin çiftlik yemi ve hayvanlarla doğrudan temasını sınırlandırmak için uyarı levhaları asılmalıdır.

2. Ekipman biyogüvenliği

Ekipman bulaşıcı salgılar, dışkılar ve kanla kontamine olabilir ve ekipmanın birimler ve çiftlikler arasındaki hareketi de patojenleri taşıyabilir.

  • Çiftlikte kullanılan tüm ekipmanlar düzenli olarak temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir. 
  • Ekipmanın kirlenmesini önlemek için, tüm aletler ve besleme ekipmanı için saklama kapları kullanılmalıdır. Ayrıca tüm saklama kapları düzenli olarak temizlenir ve dezenfekte edilir. Saklama kapları ekipmanı hastalıklardan, zararlılardan veya yabani otlardan korumalıdır. 
  • Sağlıklı hayvanlarda kullanılmadan önce hasta hayvanlarda kullanılan ekipmanlar temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir. Bununla birlikte, hasta hayvanların bulunduğu bölüme ayrılmış giysi, ayakkabı ve aletlerin kullanılmaması daha iyidir.
  • Kurutucular, kulak küpeleri, toynak bıçakları, makaslar ve tüm paylaşılan ve kiralanan ekipmanlar, kullanımlar arasında temizlenecek ve dezenfekte edilmelidir.
  • Emzirme şişeleri ve kovaları her beslemeden önce sanitize edilmelidir.
  • Kapalı alanda tutulan buzağılarda taze, temiz kuru yatak bulunmalıdır ve plastik buzağı kulübeleri kullanımdan sonra temizlenip dezenfekte edilmelidir.
  • Gübre imhası için kullanılan ekipman yemin taşınması veya dağıtılması için kullanılmamalıdır.
  • Tek kullanımlık giysiler ve kullanılmış veteriner ekipmanı güvenli bir şekilde çıkarılmalıdır.
3. Araç biyogüvenliği

Araçlar, esas olarak çevrede uzun süre hayatta kalabilen patojenik organizmalar için hastalık etkeni taşıyıcı (fomit) olarak kabul edilir. Esas olarak süt, buzağı ve karkas toplayan veya yem, ilaç ve sperm dağıtan harici araçlar, her gün çiftlikten çiftliğe seyahat ettikleri için bulaşıcı hastalıkların bulaşmasında rol oynayabilir. Yüksek bir biyogüvenlik riski, karkas toplayıcılarla ilişkilidir, çünkü bunlar genellikle hastalıklı hayvanlarla temas halindedir.

  • Bulaşıcı ajanların girişini önlemek için, araçlar temiz tutulmalı ve hayvanların barındığı bölgelere girilmemelidir.
  • Çiftlikte dışarıdan gelen araçlara izin verilmemelidir. Çiftlikte araç gerekliyse, çiftliğe girerken araçların ve römorkların temiz olduğundan ve kullanımdan önce ve sonra dezenfekte edildiğinden emin olunmalıdır. 
  • Temizlik ve dezenfeksiyon, kirin gizlenebileceği alanlara (örn. Tekerlek dış çevresi ve lastikler) daha fazla dikkat gösterilerek araçların hem dışını hem de içini kapsamalıdır. 
  • Bayiler tarafından yapılan taşıma, çiftlikler arasında bulaşıcı hastalık bulaşması açısından ek riskler oluşturabileceğinden, hareket ettirilen hayvanların, hem yaralanmaları hem de hastalıkları önlemek için temiz ve bol yataklara sahip yalnızca çiftliğe ait araçları kullanması önerilir.
  • Yol boyunca ve çiftlik yolunun girişine kılavuz tabelalar ve izinsiz araçlara erişimi kısıtlayıcı işaretler yerleştirilmelidir. Çiftlik, çiftlik girişinde ve hayvanlardan ve hayvan ahırlarından uzakta, ziyaretçi araçları için ayrılmış bir alana sahip olmalıdır. 
  • Ayrıca servis araçları da yem dağıtımı veya gübre işleme yollarının üzerinden geçmemelidir.
4. Binaların biyogüvenliği

Bir süt çiftliğinde, binanın tasarımı patojenlerin hasta ineklere, doğum öncesi ineklere ve yeni doğanlara yayılmasını önlemeye yardımcı olabilir. Binalar, çiftlikte bulunan hayvan kategorileriyle bağlantılı olarak iyi belirlenmiş bir destinasyona sahip olmalıdır. Süt çiftlikleri, binaların etrafına çeşitli çitler (örn. Elektrikli çit) kurarak tesislerini evcil ve vahşi hayvanlara karşı güvence altına alabilirler. Dezenfektan ayak banyoları, hayvan barınaklarının girişinde olmalıdır.

Tüm çiftliklerde, yeni satın alınan ineklerin sağlık durumlarının sürünün geri kalanına katılmadan önce gözlemleneceği karantina binası olmalıdır. Mevcut sağlıklı hayvanlarla yeni hayvanlar arasında doğrudan ve dolaylı teması önlemek için, karantina tesisi süt çiftliğinde mümkün olan en uzak yere yerleştirilmelidir.

Çiftlik, büyükbaş hayvanların yabani hayvanlarla temasını ve kuş pisliği, fare veya porsuk ile yem kontaminasyonunu azaltacak bina bakım faaliyetlerini içeren bir biyogüvenlik planına sahip olmalıdır. (örn. Çitler, kuş ağları ve binadaki delikler kontrol edilmeli, gerekirse onarılmalıdır).

Kaynak: The Cattle Site

Keyifli okumalar dileriz

Sığır sürülerinde reprodüksiyon sorunları ve önlemleri ile ilgili güncel değerlendirmeleri gözden geçirmek isterseniz,

Diğer hastalıklar ve koruma önerileri ile ilgili güncel haberleri gözden geçirmek isterseniz,

Mastitis ve enfeksiyonların teşhisinde PcR kullanımı ve avantajları ile ilgili yazıyı gözden geçirmek isterseniz,

Print Friendly, PDF & Email

ugras

Türkiye Çiftlik Hayvanları ve Sağlığı Ağı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Follow by Email
Facebook
Twitter
LinkedIn
Instagram