Yem Kayıplarının Kontrolü

12 Mayıs 2021

Uğraş Kaynarca – Veteriner Hekim

Yemlerin bozulması ve israf, maliyetli olmasının yanı sıra, sığır sağlığı üzerinde daha büyük etkilere sahip olabilirler. 

Iowa State University Extension and Outreach Sığır Eti Uzmanı Denise Schwab, yem kayıplarının nedenleri, etkileri ve olası zorlukları değerlendiriyor.

Depolama ve Yemleme kayıpları

Yem depolama ve besleme yönetimindeki sorunlarla kayıplar % 7 oranında daha fazla gerçekleşebilmektedir.

Üstü örtülmemiş büyük balyalar şeklinde yerde depolanan samanın depolama kayıpları % 5-61 arasında değişirken, plastik veya muşamba ile kaplı balyalar şeklinde iyi drene edilmiş bir tabanda saklanan samanın depolama kayıpları ise % 2–17 arasında değişmektedir¹.

Denise Schwab, “Besleme sistemi olmadan yerde yemleme de % 20-30 arasında yem kaybına neden olmaktadır.”

Yemleme tarzı da kayıpları etkilemektedir. Michigan’da yapılan bir araştırmada, merkez konisi yükseltilmiş halka yemlikler % 3,5 oranında yem kaybına neden olurken, sabit beşik besleyicilerin ise % 14,6 oranında yem kaybına neden olduğu görüldü. Herhangi bir besleme sistemi olmadan yerde yemleme de % 20-30 arasında yem kaybına neden olmaktadır.

Wisconsin Eyaleti’nde Holmes ve Muck, Silaj depolama çeşitlerindeki kayıpları doldurma, sızıntı, gaz, yüzey ve besleme kayıplarını göz önüne alarak karşılaştırdı. Oksijen sınırlayıcı kuleler ve silaj torbaları, % 6-13 ile % 9-17 aralığında en düşük kayıplara neden olmuştur. Kaplanmamış silaj istifleri veya silaj odaları ise % 34-58 ile % 24-43 arasında en yüksek kayıplara  neden olmuştur.

Yem kayıpları, iyi yönetilen beton zeminlerde % 3–5 arasında, iyi yüzey yönetimi uygulanan toprak zeminlerde % 8–20 arasında olmaktadır. Yönetimdeki sorunlarla kayıplar % 7 oranında daha fazla gerçekleşebilmektedir.

Hem depolama hem de yem kayıpları, büyükbaş hayvan işletmelerinde yem maliyetlerini artırmaktadır. Bir inek için % 10 yem israfı ton başına 120 $ kayba, aylık olarak ta inek başına 7,20 $ kayıp anlamına gelmektedir. Bir ton silaj için 45 $ kayıp, kısa bir hesaplama ile 50 kilo silaj tüketiminde % 10 yem kaybı inek başına aylık 3,37 $ tutarında kayıba mâl olmaktadır.

Çamur altlıkta kayıp

Çamurlu zeminler, hem yem depolama alanında hem de hayvan besleme alanında yem kaybına doğrudan etki eder.

Çamurun ineğin enerji ihtiyacı üzerindeki etkisi açıktır, ancak çamurlu zeminler, aynı zamanda hem yem depolama alanında hem de hayvan besleme alanında yem kaybına doğrudan etki eder.

.

Çamur genellikle gübre içerir ve Clostridium perfringens (Clostridium) gibi hastalıklar için ortam oluşturur. Kontaminasyon, yemin inek tarafından reddedilmesine yol açacaktır. Kirli yem aynı zamanda deneyimsiz buzağılar için de tehlike oluşturur.

Depolama yeri birçok nedenden dolayı önemlidir: depolama kolaylığı, besleme kolaylığı ve çamur ve toprak kirlenmesinin azaltılması. 

En iyi silaj ve saman depolama seçeneği, hasatta ve yemleme sorunlarını azaltmak için beton üzerinde depolamadır.

Beton yastık seçeneğinin mümkün olmadığı durumlarda, yüksek ve kuru bir alan seçilmeli, iyi drenaja sahip daha sağlam bir temel oluşturmak için kaya veya kireçtaşı eklenmelidir. Silaj veya yem yapılırken çamurla bulaşmaya neden olabilecek alçak alanlardan kaçınılmalıdır.

Islak veya çamurlu ortamlarla temas eden yem bozulur, bu da yem kalitesi ve miktarında kayıplara neden olur.

Denise Schwab, “Çamur ayrıca yemin kül içeriğini ve özellikle toprakla kirlenmiş yemdeki demir içeriğini artırır.”

Yemlik alanları

Yem israfını ve kontaminasyonunu azaltmak için yemleme yerleri dikkatlice değerlendirilmelidir. Donmuş zeminde ot veya silajla kışın besleme birçok üretici için kolaylık sağlayabilirken, zemin donmamışsa mutlaka bir alternatife ihtiyaç vardır.

Kuşetler veya lastikler iyi çalışır, ancak hem ekipmanın yemi dağıtması hem de ineklerin besleyiciye erişmesi için altta mutlaka sağlam bir taban gereklidir. Hava sıcaklığının düşük olması ile donmuş zeminlerde, bırakılan yemin bir kısmı yine inek tarafından tüketilebilir, ancak çamurlu zeminlerde yere düşen yem israf olacaktır.

Tüm inekler için yeterli yatak alanı, yeme erişim saldırganlığından kaynaklanan yem israfı miktarını azaltmak için de önemlidir.

 

Çamur / demir sorunları

Toprak ile kirlenen yemlerde demir oranı artması, fetal doğum anomalilerine neden olabilmektedir.

Toprakla kirlenmiş yemin kül içeriği artacaktır. Kül seviyesi tek başına kritik olmasa da, artan demir ve diğer mineral seviyelerinin bir göstergesidir. Yemlerde ortalama kül içeriği normal şartlarda mısır silajında % 4-5, mısır koçanında % 6-7, otlarda % 6-8 ve baklagillerde % 8-10 oranındadır.

Hava koşullarından zarar gören yemlerin kül oranı, toprakla temas eden yemlerden daha yüksektir. Kuraklık, seller ve son yaşanan Derecho kasırgası, 2020 mahsûl yılında  imâl edilen yemlerinin kül içeriğini artırabilmektedir. Düşük kesim uzunluğu, düşük tırmık ayarı ve birleşme gibi hasat uygulamaları da yemlerde toprak kirlenmesini artırabilir. Islak veya çamurlu zeminde depolanan saman, doğrudan zeminde istiflenen silaj ve yemleme sırasındaki çamurlu koşullar da toprak kirlenmesini artıracaktır.

Yemlerde yüksek düzeyde kül içeriği bulunduğunda, külden dolayı artan mineraller, inek sindirim sistemindeki emilim esnasında, diğer minerallerle rekabet etmeye başlar. Örneğin toprak genellikle demir bakımından yüksektir ve bu da manganez emiliminde bir azalmaya neden olur.

Manganez, fetüste kemik ve kıkırdak gelişiminde önemli olduğundan, manganez eksikliği, doğum kusuru olan kondrodisplazi riskinin artmasına neden olabilir. Iowa Eyaleti’ndeki sürülerin çoğunda, toprakla kirlenmiş mısır silajı gibi potansiyel yüksek demirli yemler, ilkbaharda doğum yapan ineklerin gebeliklerinin üçüncü trimesterinde en yüksek demir konsantrasyonlarına sahip yemlerle beslenmesine neden olur.

Prof. Dr. Stephanie Hansen “Toprakla kirlenmiş silaj, manganez eksikliği nedeniyle doğum kusurlarına yol açabilmektedir.”

Bu dönemde üreticiler, mineral dengesini sağlayamamaktadır. Iowa Eyalet Üniversitesi Hayvan Bilimleri Profesörü ve Sığır Beslenme Uzmanı Prof. Dr. Stephanie Hansen, Aralık 2020 Growing Beef haber bülteninde toprakla kirlenmiş silajın manganez eksikliği nedeniyle doğum kusurlarına yol açabileceğini açıklamaktadır.

Cüce görünüm, kemiklerin kısa gelişimi veya gelişmemiş burun kıkırdağı nedeniyle belirgin bir alt çene gibi kondrodisplazi semptomları ile doğan buzağılara sahip olan sığır üreticileri, yaşanan bu anomalilerin nedenini belirlemek için mutlaka Veteriner Hekimleri ile birlikte çalışmalıdır.

  1. UW Saxe, 2007

Kaynak: The Cattle Site

Keyifli okumalar dileriz

Sığır sürülerinde reprodüksiyon sorunları ve önlemleri ile ilgili güncel değerlendirmeleri gözden geçirmek isterseniz,

Diğer hastalıklar ve koruma önerileri ile ilgili güncel haberleri gözden geçirmek isterseniz,

Mastitis ve enfeksiyonların teşhisinde PcR kullanımı ve avantajları ile ilgili yazıyı gözden geçirmek isterseniz,

Print Friendly, PDF & Email

ugras

Türkiye Çiftlik Hayvanları ve Sağlığı Ağı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Follow by Email
Facebook
Twitter
LinkedIn
Instagram